Wie bepaalt of daarvan sprake is?
Tegenstrijdig belang is een van de varianten van belangenverstrengeling. De Burgerlijk Wetboeken van Nederland en van de Caribische delen van het Koninkrijk (Aruba, Curaçao, St. Maarten en de BES-eilanden), maar ook dat van Suriname, bevatten in Boek 2 (enigszins uiteenlopende) regelingen inzake tegenstrijdig belang.
Bij tegenstrijdig belang (en eigenlijk bij belangenverstrengeling in het algemeen) is transparantie een cruciaal begrip. De persoon (bestuurder of commissaris) die een tegenstrijdig belang heeft of een mogelijk (potentieel) tegenstrijdig belang dient dat te melden. Vervolgens is de vraag aan de orde wie vaststelt of sprake is van een (potentieel) tegenstrijdig belang: de melder of het orgaan aan wie is gemeld?
De Hoge Raad heeft op 10 april 2026 uitspraak gedaan in een zaak waarin deze vraag aan de orde was (ECLI:NL:HR:2026:592, JOR 2026/152, m.nt. T. Salemink). Blijkens vaste rechtspraak is sprake van een tegenstrijdig belang als (in dit geval) een bestuurder te maken heeft met zodanig onverenigbare belangen dat in redelijkheid kan worden betwijfeld of hij zich bij zijn handelen uitsluitend laat leiden door het belang van de vennootschap en de met haar verbonden onderneming.
De uitspraak van de Hoge Raad komt er op neer dat als sprake is van een mogelijk tegenstrijdig belang ten aanzien van een bestuurder, die bestuurder daarvan melding moet maken bij zijn medebestuurders. Het is dan aan die medebestuurders om te bepalen of daadwerkelijk sprake is van een tegenstrijdig belang. Deze regel geldt ook in het geval dat de bestuurder geen melding aan zijn medebestuurders heeft gedaan van het bestaan van een mogelijk tegenstrijdige belang.
De Hoge Raad overweegt verder dat als de medebestuurders tot het oordeel komen dat de betrokken bestuurder wegens een tegenstrijdig belang niet aan de beraadslaging en besluitvorming behoort deel te nemen, zij ervoor dienen te zorgen dat die bestuurder ook daadwerkelijk niet aan de beraadslaging en besluitvorming over het desbetreffende onderwerp deelneemt.
Het uitgangspunt van de Hoge Raad lijkt mij terecht en vanwege het beginsel van concordantie van rechtspraak, ook het uitgangspunt in Aruba, Curaçao en St. Maarten, en op de BES-eilanden. Aangezien Suriname in sterke mate de ontwikkelingen van de literatuur en rechtspraak in het Koninkrijk volgt, ligt het voor de hand ervan uit te gaan dat de uitspraak van de Hoge Raad ook daar navolging vindt.
Wat voor de bestuurder met een (potentieel) tegenstrijdig belang geldt, geldt evenzeer voor een commissaris. Die heeft een meldplicht jegens zijn medecommissarissen.
Karel Frielink
(advocaat / rechtswetenschapper)
(3 juli 2026)
.
.